I. SỬ DỤNG BẢN ĐỒ TRONG HỌC TẬP ĐỊA LÍ VÀ ĐỜI SỐNG
1. Các bước đọc và sử dụng bản đồ
• Bước 1 – Xác định loại bản đồ: đọc tên bản đồ để biết nội dung và phạm vi lãnh thổ thể hiện.
• Bước 2 – Đọc tỉ lệ bản đồ: xác định tỉ lệ để biết mức độ thu nhỏ, từ đó tính khoảng cách thực tế.
• Bước 3 – Đọc bảng chú giải: hiểu các kí hiệu, màu sắc được dùng trong bản đồ.
• Bước 4 – Đọc nội dung: xác định vị trí, đặc điểm và mối liên hệ giữa các đối tượng địa lí.
• Bước 5 – Phân tích, nhận xét: rút ra đặc điểm phân bố, sự khác biệt giữa các khu vực.
2. Lưu ý để sử dụng, khai thác bản đồ đạt hiệu quả cao
• Xác định rõ nội dung, yêu cầu của việc đọc bản đồ.
• Chọn bản đồ phù hợp với nội dung cần tìm hiểu.
• Hiểu được các yếu tố cơ bản của bản đồ như: tỉ lệ bản đồ, kí hiệu bản đồ, phương pháp biểu hiện các đối tượng địa lí trên bản đồ,…
• Tìm hiểu kĩ bảng chú giải bản đồ.
• Xác định mối quan hệ giữa các đối tượng địa lí trên bản đồ.
• Khi đọc bản đồ để giải thích một hiện tượng địa lí nào đó cần phải đọc các bản đồ có nội dung liên quan để phân tích, so sánh và rút ra nhận định cần thiết.
II. MỘT SỐ ỨNG DỤNG CỦA GPS VÀ BẢN ĐỒ SỐ TRONG ĐỜI SỐNG
| Tiêu chí | GPS (Global Positioning System) | Bản đồ số |
| – Lưu thêm: tốc độ di chuyển, hướng chuyển động, khoảng cách tới điểmđến,… | ||
| Ứng dụng cụ thể | Định vị (quan trọng nhất): xác định vị trí chính xác của đối tượng | Truyền tải & hiển thị: thể hiện dữ liệu GPS dưới dạng bản đồ trực quan |
| – Dẫn đường, quản lí và điều hành sự di chuyển: Xác định điểm cần đến, quãng đường, cung đường có thểsử dụng; quản lí, giám sát, lưu trữ lộ trình đường đi của đối tượng (phương tiện giao thông, cơn bão…); tính số km đã di chuyển và cước phí (xe buýt, xe khách, taxi, xe ôm công nghệ); chống trộm cho phương tiện.
– Tìm kiếm, định vị: Tìm người, thiết bị đã mất; đánh dấu địa điểm khi chụp ảnh; tối ưu hóa kết quả tìm kiếm dựa trên khu vực. – Ứng dụng đa lĩnh vực: giao thông vận tải, đo đạc khảo sát và thi công công trình, quân sự, khí tượng và giám sát Trái Đất. |
||
| Ví dụ hệ thống | GPS (Mỹ), GALILEO (EU), GLONASS (Nga), BEIDOU (Trung Quốc) | Google Maps, HERE MapsOpenStreetMap,AppleMaps,… |
TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• Bản đồ là công cụ quan trọng nhất trong học tập và nghiên cứu Địa lí.
• 5 phương pháp biểu hiện chính: kí hiệu, kí hiệu đường chuyển động, bản đồ – biểu đồ, chấm điểm, khoanh vùng.
• Sử dụng bản đồ cần: xác định loại bản đồ → đọc tỉ lệ → đọc chú giải → phân tích nội dung.
• GPS (định vị vệ tinh) kết hợp với bản đồ số → ứng dụng rộng rãi trong đời sống hiện đại (dẫn đường, giám sát, tìm kiếm,…).
