I. TÁC ĐỘNG CỦA CÔNG NGHIỆP TỚI MÔI TRƯỜNG
- Công nghiệp có tác động lớn tới môi trường: vừa tạo ra môi trường mới, góp phần cải thiện chất lượng môi trường; vừa có tác động tiêu cực do một số hoạt động sản xuất sử dụng công nghệ lạc hậu.
- Trong sản xuất, hoạt động công nghiệp đưa vào môi trường các chất thải, làm phá vỡ chu trình cân bằng vật chất, gây ô nhiễm môi trường.
- Khí thải từ cơ sở công nghiệp gây ô nhiễm không khí; phát thải khí nhà kính (đặc biệt do đốt cháy năng lượng hoá thạch) làm biến đổi khí hậu → cần áp dụng công nghệ cao, tiết kiệm năng lượng, sử dụng năng lượng tái tạo.
- Nước thải công nghiệp (nhất là nước thải chưa xử lí) gây ô nhiễm môi trường nước, đất → cần áp dụng tiêu chuẩn kĩ thuật, xử lí chất thải trước khi thải ra môi trường.
- Phần lớn sản phẩm và chất thải công nghiệp là vật liệu khó phân huỷ, tồn tại lâu dài trong môi trường → việc phân loại, tái chế rác thải công nghiệp đang được các quốc gia quan tâm.
II. PHÁT TRIỂN NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO
- Sử dụng năng lượng hoá thạch làm cạn kiệt tài nguyên, gây ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu → các quốc gia ngày càng chú trọng phát triển năng lượng tái tạo.
- Các nguồn năng lượng tái tạo: sức nước, sức gió, ánh sáng mặt trời, địa nhiệt, nhiên liệu sinh học và các nguồn khác có khả năng tái tạo.
- Mục đích: đảm bảo nguồn cung năng lượng cho các ngành công nghiệp khác; đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia; góp phần giảm phát thải khí nhà kính, giảm nhẹ biến đổi khí hậu.
- Một số quốc gia phát triển mạnh năng lượng tái tạo: Hoa Kỳ, Nhật Bản, các nước châu Âu.
III. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP TRONG TƯƠNG LAI
- Chuyển dần từ các ngành công nghiệp truyền thống sang các ngành có kĩ thuật, công nghệ cao; ứng dụng thành tựu công nghệ để tối ưu hoá quy trình, phương thức sản xuất.
- Phát triển công nghiệp theo hướng tăng trưởng xanh, tạo sản phẩm bằng quy trình không gây ô nhiễm, tiết kiệm năng lượng và tài nguyên, giảm chất thải.
- Đẩy mạnh sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo.
TÓM TẮT CHƯƠNG 11
- Công nghiệp giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế, gắn với máy móc – công nghệ, mức độ tập trung – chuyên môn hoá cao; cơ cấu gồm công nghiệp khai thác và công nghiệp chế biến, chịu ảnh hưởng của các nhân tố bên trong (vị trí, tự nhiên, kinh tế – xã hội) và bên ngoài (vốn, công nghệ, thị trường).
- Các ngành công nghiệp chính: khai thác than – dầu khí – quặng kim loại, điện lực, điện tử – tin học, sản xuất hàng tiêu dùng, thực phẩm — mỗi ngành có vai trò, đặc điểm và quy luật phân bố riêng.
- Tổ chức lãnh thổ công nghiệp gồm 3 hình thức: điểm công nghiệp, khu công nghiệp, trung tâm công nghiệp — mức độ phức tạp và liên kết tăng dần.
- Công nghiệp tác động hai mặt tới môi trường; xu hướng tương lai là phát triển năng lượng tái tạo, công nghệ cao, tăng trưởng xanh, phát triển bền vững.
