I. QUAN NIỆM VÀ VAI TRÒ
- Quan niệm: là việc bố trí, sắp xếp các hình thức tổ chức lãnh thổ công nghiệp để tạo nên các không gian lãnh thổ công nghiệp các cấp khác nhau.
- Vai trò: sử dụng hợp lí điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên và điều kiện kinh tế – xã hội nhằm đạt hiệu quả cao nhất về kinh tế – xã hội và môi trường; phát huy sức mạnh tổng hợp của đất nước; thu hút nguồn lực từ bên ngoài.
II. MỘT SỐ HÌNH THỨC TỔ CHỨC LÃNH THỔ CÔNG NGHIỆP
| Hình thức | Vai trò | Đặc điểm |
| Điểm công nghiệp | Góp phần vào quá trình công nghiệp hoá, tiêu thụ sản phẩm và nâng cao giá trị của sản phẩm nông nghiệp;
Tạo việc làm, đóng góp vào nguồn thu của địa phương. |
Hình thức đơn giản nhất, đồng nhất với một điểm dân cư.
Gồm một số xí nghiệp phân bố gần nguồn nguyên, nhiên liệu (hoặc vùng nông sản) với chức năng khai thác hay sơ chế nguyên liệu. Không có (hoặc có rất ít) mối liên hệ giữa các xí nghiệp. Hoạt động sản xuất đa dạng, linh hoạt, dễ ứng phó sự cố và thay đổi thiết bị mà không ảnh hưởng các xí nghiệp khác. |
| Khu công nghiệp | Hình thức quan trọng, phổ biến ở các nước đang phát triển trong quá trình công nghiệp hoá; đóng góp lớn vào giá trị xuất khẩu; tạo hệ thống cơ sở hạ tầng đồng bộ, giá trị lâu dài; giải quyết việc làm, đào tạo nhân lực, nâng cao thu nhập; hạn chế ô nhiễm môi trường. | Tập trung tương đối nhiều xí nghiệp với khả năng hợp tác sản xuất cao trên một khu vực có ranh giới xác định, không có dân cư sinh sống, cùng sử dụng cơ sở hạ tầng sản xuất.
Sản xuất sản phẩm vừa tiêu thụ trong nước vừa xuất khẩu. Các xí nghiệp trong khu công nghiệp được hưởng quy chế ưu đãi riêng. |
| Trung tâm công nghiệp | Có vị trí quan trọng trong nền kinh tế, chiếm tỉ trọng đáng kể trong giá trị sản xuất và GDP của vùng và cả nước; là hạt nhân tạo vùng kinh tế, có sức lan toả rộng; là nơi đón đầu công nghệ mới và tạo ra đột phá trong sản xuất. | Gắn với các đô thị vừa và lớn, có vị trí địa lí thuận lợi.
Bao gồm các khu công nghiệp, điểm công nghiệp và các xí nghiệp công nghiệp có mối liên hệ chặt chẽ về quy trình công nghệ, hỗ trợ nhau trong sản xuất. Có các xí nghiệp hạt nhân và các xí nghiệp bổ trợ. Có dân cư sinh sống và có cơ sở vật chất – kĩ thuật, cơ sở hạ tầng hoàn thiện. Có nguồn lao động dồi dào với trình độ tay nghề cao. |
