ĐỀ THI
|
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỀ THI CHÍNH THỨC |
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI QUỐC GIA THPT NĂM 2020 |
| Môn: ĐỊA LÍ
Thời gian: 180 phút (không kể thời gian giao đề) Ngày thi: 27/12/201 |
Câu 1. (3 điểm)
a) Giải thích tại sao vùng ôn đới ở Bán cầu bắc trong năm có bốn mùa rõ rệt, mưa nhiều, mưa khác nhau giữa bờ đông và bờ tây lục địa.
b) Tại sao sự phân bố thảm thực vật ở môi trường đới nóng có tính địa đới và phi địa đới? Câu 2 (2 điểm)
Câu 2. (2 điểm)
Phân tích tác động của công nghiệp hóa đến chuyển dịch cơ cấu lao động theo ngành kinh tế ở các nước đang phát triển. Tại sao tỉ lệ dân đô thị ở các nước này ngày càng tăng?
Câu 3 (3 điểm)
a) Dựa vào Atlat Địa lí Việt Nam và kiến thức đã học, giải thích tại sao sông ngòi nước ta nhiều, phần lớn là sông nhỏ và có sự khác nhau về hướng chảy?
b) Tại sao nước ta nằm hoàn toàn trong vùng nhiệt đới những có cả sinh vật cận nhiệt đới và ôn đới?
Câu 4 (3 điểm)
a) Dựa vào Atlat Địa lí Việt Nam và kiến thức đã học, phân tích sự phân hóa nhiệt độ trung bình tháng 1, tổng lượng mưa tháng XI – IV ở miền khí hậu phía Bẵc nước ta.
b) Giải thích tại sao đất ở đai cận nhiệt đới gió mùa trên núi nước ta khác nhau theo độ Tại sao đất cát biển có nhiều ở vùng đồng bằng ven biển Bắc Trung Bộ?
Câu 5 (3 điểm)
a) Dựa vào Atlat Địa lí Việt Nam và kiến thức đã học, phân tích tại sao sự phân bố dân cư nucớ ta khác nhau giữa đồng bằng với trung du miền núi?
b) Việc đẩy mạnh xuất khẩu lao động ở nước ta hiện nay có tác động như thế nào đến phát triển kinh tế xã hội?
Câu 6 (3 điểm)
a) Dựa vào Atlat Địa lí Việt Nam và kiến thức đã học, giải thích tại sao giao thông đường hàng không nước ta hiện nay phát triển nhanh?
b) Căn cứ vào bảng số liệu sau, nhận xét và giải thích về trị giá xuất khẩu công nghiệp nước ta giai đoạn 2010-2018
Giá trị xuất khẩu hàng công nghiệp của nước ta giai đoạn 2010- 2018 ( đơn vị triệu đô la Mỹ)
| Năm | 2010 | 2015 | 2018 |
| Tổng số | 55 739,8 | 138 336,1 | 213 088,9 |
| Khoáng sản | 8 323,0 | 6 078,0 | 5 485,0 |
| Hàng công nghiệp nặng | 14 079,9 | 67 441,7 | 116 898,9 |
| Hàng công nghiệp nhẹ và tiểu thủ công nghiệp | 33 336,9 | 64 816,4 | 90 705,0 |
Nguồn: niên giám thống kê Việt Nam 2018, NXB thống kê 2019
Câu 7 ( 3 điểm)
a) Dựa vào Atlat Địa lí Việt Nam và kiến thức đã học, giải thích tại sao Trung du và miền núi bắc bộ và đồng bằng sông hồng cần có sự liên kết với nhau trong quá trình phát triển bền vững
b) Đồng bằng sông Cửu Long cần thực hiện những giải pháp nào trong sản xuất nông nghiệp để thích ứng với biến đổi khí hậu
…….HẾT……..
HƯỚNG DẪN CHẤM
I. HƯỚNG DẪN CHUNG
- Cán bộ chấm thi chấm đúng như đáp án, thang điểm của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
- Hướng dẫn chấm chủ yếu được biên soạn theo hướng “mở”, chỉ nêu những ý chính. Trong quá trình chấm, cần chú ý đến lí giải, lập luận của thí sinh; nếu có câu nào, ý nào mà thí sinh có cách trả lời khác với hướng dẫn chấm nhưng đúng, thì vẫn cho điểm tối đa của câu, ý đó theo thang điểm.
- Cán bộ chấm thi không quy tròn điểm bài thi.
II. HƯỚNG DẪN CHẤM CHI TIẾT
| Câu | Ý | Nội dung | Điểm |
| Câu 1 ( 3
điểm) |
A | Giải thích tại sao vùng ôn đới ở Bán cầu bắc trong năm có bốn mùa rõ rệt, mưa nhiều, mưa khác nhau giữa bờ đông và bờ tây lục địa. | 2,00 |
| -Bốn mùa: Ở vĩ độ trung bình nên khác nhau rõ rệt về thời gian chiếu sang và sự thu nhận bức xạ mặt trời trong các khoảng thời gian khác nhau( 21/3 – 22/6 – 23/9 – 22/12) của chuyển động Trái Đất quanh Mặt Trời.
-Mưa nhiều: Do áp thấp, gió Tây ôn đới, dòng biển nóng, frong. -Bờ tây lục địa mưa nhiều, quanh năm, nhiều vào đông xuân. Do gió tây ôn đới và dòng biển nóng ( quanh năm), frông, có sư tranh chấp giữa các khối khí và frông lúc chuyển mùa. -Bờ đông mưa ít, mưa nhiều vào mùa hạ: Do dòng biển lạnh, mùa hạ nóng |
0,5
0,5 0,5
0,5 |
||
| B | Tại sao sự phân bố thảm thực vật ở môi trường đới nóng có tính địa đới và phi địa đới? | 1,00 | |
| -Địa đới: rừng xích đạo, rừng nhiệt đới ẩm, xavan. Phân bố phụ thuộc vào khí hậu;
khí hậu là yếu tố chịu tác động trực tiếp của năng lượng mặt trời, thay đổi theo vĩ độ. -Phi địa đới: Rừng nhiệt đới ẩm, xavan, các đai cao. Phân bố phụ thuộc vào khí hậu; khí hậu thay đổi theo độ cao địa hình, bờ tây bờ đông lục địa được hình thành do nội lực |
0,5
0,5 |
||
| Câu | Phân tích tác động của công nghiệp hóa đến chuyển dịch cơ cấu lao động theo | 2,00 | |
| 2 ( 2 | ngành kinh tế ở các nước đang phát triển. Tại sao tỉ lệ dân đô thị ở các nước | ||
| điểm) | này ngày càng tăng? | ||
| – Khái niệm về công nghiệp hóa, chuyển dịch cơ cấu lao động theo ngành
– Tăng lao động công nghiệp, giảm lao động nông, lâm, ngư nghiệp – Thúc đẩy dô thị hóa, từ đó tang lao động phi nông nghiệp Dân số đô thị tang do: Cpông nghiệp hóa phát triển, điều kiện sống thuận lợi, dễ kiếm việc làm |
0,5 | ||
| 0,5 | |||
| 0,5 | |||
| 0,5 | |||
| Câu | A | Dựa vào Atlat Địa lí Việt Nam và kiến thức đã học, giải thích tại sao sông ngòi | 1,50 |
| 3 ( 3 | nước ta nhiều, phần lớn là sông nhỏ và có sự khác nhau về hướng chảy? | ||
| điểm) | – Sông nhiều: do mưa nhiều, cường độ lớn, tập trung địa hình là ¾ đồi núi | 0,50 | |
| – Sông nhỏ: đực hình thành chủ yếu do mưa cắt xẻ bề mặt địa hình, lãnh thổ | 0,50 | ||
| kéo dài, hẹp ngang,..; ít sông hình thành do đứt gãy kiến tạo | |||
| – Hướng chảy khác nhau: do các khu vực khác nhau có hướng núi hoặc hướng | 0,50 | ||
| nghiêng địa hình khác nhau | |||
| B | Tại sao nước ta nằm hoàn toàn trong vùng nhiệt đới những có cả sinh vật cận nhiệt đới và ôn đới | 1,50 | |
| – Vị trí vùng nhiệt đới nên sinh vật nhiệt đới là đặc trưng | 0,25 | ||
| – Có cả sinh vật cận nhiệt và ôn đới do: | |||
| – + Khí hậu có mùa đông lạnh với 2-3 tháng nhiệt độ trung bình dưới 18oC ở phần lãnh thổ từ dãy Bạc mã trở ra | 0,25 | ||
| – + Địa hình tạo ra đai cao khí hậu cận nhiệt đới gió mùa trên núi, đai ôn đới gió mùa trên núi | 0,50 | ||
| – + Vị trí địa lí ở trên đường di lưu và di cưcủa nhiều loài động thực vật, có các loài từ phương bắc, Himalây tới, con người nhập nội các giống phi nhiệt đới | 0,50 | ||
| Câu | A | 1,50 | |
| 4 ( 3 | Dựa vào Atlat Địa lí Việt Nam và kiến thức đã học, phân tích sự phân hóa nhiệt | ||
| điểm) | độ trung bình tháng 1, tổng lượng mưa tháng XI – IV ở miền khí hậu phía Bắc nước ta | ||
| – Giới hạn: từ Bạch mã trở ra | 0,25 | ||
| – Nhiệt độ: | |||
| + theo Bắc Nam: phía bắc thấp từ Hoành SƠn vào Bạch Mã cao hơn do tác động | 0,50 | ||
| khác nhau của gió mùa đông bắc | |||
| + theo Đông Tây, độ cao: Vùng núi thấp hơn đồng bằng, chủ yếu do độ cao | 0,25 | ||
| – Tổng lượng mưa: từ nam sông cả vào bạch mã mưa nhiều do gió mùa mùa đông kết | 0,50 | ||
| hợp với địa hình núi, một số núi cao ở phía bắc mưa khá nhiều do độ cao còn lại | |||
| tương đối đồng nhất vì địa hình thấp và chịu tác động của gió mùa đông. | |||
| B | Giải thích tại sao đất ở đai cận nhiệt đới gió mùa trên núi nước ta khác nhau | 1,50 | |
| theo độ cao. Tại sao đất cát biển có nhiều ở vùng đồng bằng ven biển Bắc Trung Bộ? | |||
| – Giới hạn của đại nhiệt đới gió mùa trên núi | 0,25 | ||
| – Độ cao từ 600-700m đến 1600-1700m. nhiệt độ giảm làm hạn chế quá trình phân | 0,5 | ||
| giải chất hữu cơ , mùn được tích lũy, hình thành đất feralit có mùa với đặc tính chua. | |||
| Đồng thời quá trình phong hóa yếu đi, nên tầng đất mỏng | |||
| – Độ cao trên 1600- 1700m. nhiệt độ thấp, quá trình fẻalit ngưng trệ, hình thành đất mùn | 0,25 | ||
| – Đất cát biển ( diện tích, đặc tính, phân bố) liên quan đến sự hình thành đồng bằng chủ yếu do biển | 0,5 | ||
| Câu | A | Dựa vào Atlat Địa lí Việt Nam và kiến thức đã học, phân tích tại sao sự phân bố | 2,00 |
| 5 ( 3 | dân cư nước ta khác nhau giữa đồng bằng với trung du miền núi | ||
| điểm) | – Mật độ dân số cả nước; cao ở đồng bằng, thấp ở trung du miền núi | 0,50 | |
| – Đồng bằng: kinh tế phát triển , giao thông thuận lơi, chủ yếu trồng trọt ( nhất | 0,75 | ||
| là lúa nước), nhiều đô thị, địa hình bằng phẳng, nguồn nước phong phú, đất màu mỡ, khí hậukhông khắc nghiệp | |||
| – Trung du và miền núi: kinh tế chậm phát triển, giao thông khó khăn chủ yếu | 0,75 | ||
| làm nghề rừng và chăn thả, địa hình bị chia cắt, khí hậu, nguồn nước và đất đai có | |||
| nhiều hạn chế3 | |||
| B | Việc đẩy mạnh xuất khẩu lao động ở nước ta hiện nay có tác động như thế nào | 1,00 | |
| đến phát triển kinh tế xã hội | |||
| – Tích cực: đóng góp vào gdp, giảm sức ép việc làm, tang thu nhaạp, nâng cao | 0,50 | ||
| trình độ lao động | |||
| – Tiêu cực: lao động trẻ, khỏe không trực tiếp sản xuất trong nước, chất lượng | 0,50 | ||
| sônngs bị ảnh hưởng | |||
| Câu | A | Dựa vào Atlat Địa lí Việt Nam và kiến thức đã học, giải thích tại sao giao thông | 1,00 |
| 6 ( 3 | đường hàng không nước ta hiện nay phát triển nhanh | ||
| điểm) | |||
| – Nước ta nằm trên ngã tư đường hàng không quốc tế | 0,25 | ||
| – Chú trọng đào tọa đội ngũ phi công, kĩ sư, kĩ thuật viên, tiếp viên, ứng dụng nhanh | 0,25 |
| các tiến bộ khoa học kĩ thuật và công nghệ hiện đại | |||
| – Hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, kinh tế tang trưởng nhanh, chất lượng | 0,25 | ||
| cuộc sống nâng cao | |||
| – Chính sách phát triển hợp lí, nhiều thành phần kinh tế tham gia, chiến lược | 0,25 | ||
| phát triển táo bạo | |||
| B | Căn cứ vào bảng số liệu sau, nhận xét và giải thích về trị giá xuất khẩu công | 2,00 | |
| nghiệp nước ta giai đoạn 2010- 2018 | |||
| – Nhận xét: | |||
| – Tổng giá trị tang nhanh liên tục | 0,25 | ||
| – Công nghiệp nặng: trị giá lớn nhất và tang nhiều, tang trưởng nhanh nhất, tỉ | 0,25 | ||
| trọng lớn nhất và tăng liên tục | |||
| – Công nghiệp nhẹ và tiểu thủ công nghiệp: trị giá khá lớn và tang ít hơn, tang | 0,25 | ||
| trưởng khá, tỉ trọng tương đối lớn và giảm | |||
| – Khoáng sản: trị giá nhỏ nhất và giảm nhanh tăng trưởng âm, tỉ trọng nhỏ nhất | 0,25 | ||
| và giảm | |||
| – Giải thích: | |||
| – Phát triển các ngành công nghiệp có giá trị tăng cao và giá trị xuất khẩu lớn | 0,25 | ||
| thu hút đầu tư nước ngoài, nhất là các tập đoàn kinh tế lớn ( Samsung, EG, fomosa, | |||
| Toyota,,,); mở rộng thị trường | |||
| – Công nghiệp nặng, nhất là ngành chế tạo có giá trị hàng hóa cao, liên doanh | 0,25 | ||
| nhiều với nước ngoài, tham gia được vào chuỗi giá trị toàn cầu | |||
| – Công nghiệp nhẹ và tiểu thủ công nghiệp có giá trị hàng hóa không cao, thị trường nhiều cạnh tranh | 0,25 | ||
| – Khoáng sản: giá trị hàng hóa thấp, sản lượng khai thác, xuất khẩu hạn chế | 0,25 | ||
| Câu | A | Dựa vào Atlat Địa lí Việt Nam và kiến thức đã học, giải thích tại sao Trung du | 2,00 |
| 7 ( 3 | và miền núi bắc bộ và đồng bằng sông hồng cần có sự liên kết với nhau trong | ||
| diểm) | quá trình phát triển bền vững | ||
| – Vị trí địa lí kề bên nhau: TDVMNBB nằm phần thượng, trung lưu của các hệ thống sông ĐBSH nằm ở phần hạ lưu | 0,50 | ||
| – Mỗi vùng có đặc trưng phát triển kinh tế xã hội riêng: | |||
| – TDVMNBB: khai thác, chế biến khoáng sản, thủy điện, trồng và chế biến cây | 0,50 | ||
| công nghiệp, cây ducợ liệu, rau quả cận nhiệt và ôn đới,chăn nuôi gia súc, các cửa khẩu, nhiều dân tộc ít người | |||
| – ĐBSH: lương thực, thực phẩm, công nghiệp chế biến, cảng biển lớn, dân cư | 0,50 | ||
| đông,nhiều lao động kĩ thuật cao, nhiều đô thị vừa bvà lớn | |||
| – Liên kết để phát huy thế mạnh và khắc phục hạn chế của mỗi vùng, phát triển | 0,50 | ||
| kinh tế- xã hội, sử dụng hợp lí tự nhiên và bảo vệ môi trường | |||
| B | Đồng bằng sông Cửu Long cần thực hiện những giải pháp nào trong sản xuất | 1,00 | |
| nông nghiệp để thích ứng với biến đổi khí hậu | |||
| – Biến đổi khí hậu: xâm thực mặn, hạn hán, mực nước lũ hạ thâp,… | 0,25 | ||
| – Giải pháp: | |||
| – Chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuổi, tạo các giống mới phù hợp, áp dụng tiến bộ khoa học kĩ thuật và công nghệ vào sản xuất | 0,50 | ||
| – Quy hoạch các vùng sản xuất phù hợp với điều kiện sinh thái bị biến đổi | 0,25 |
