I. THẠCH QUYỂN

• Thạch quyển gồm vỏ Trái Đất và phần cứng mỏng phía trên của manti; độ dày khoảng 100 km, được cấu tạo bởi các loại đá khác nhau.

• Ranh giới bên dưới của thạch quyển tiếp xúc với lớp quánh dẻo của manti, nên các mảng kiến tạo có thể di chuyển, trượt trên đó.

II. THUYẾT KIẾN TẠO MẢNG

• Thuyết kiến tạo mảng đề cập đến sự chuyển động của các mảng kiến tạo (mảng thạch quyển).

• Trong quá trình hình thành, thạch quyển bị gãy vỡ và tách ra thành những mảng cứng gọi là mảng kiến tạo. Trong đó gồm 7 mảng lớn (Bắc Mỹ, Nam Mỹ, Âu – Á, Phi, Ấn Độ – Ô-xtrây-li-a, Thái Bình Dương, Nam Cực) & một số mảng nhỏ hơn (Na-xca, Cô-cốt, Ca-ri-bê, A-rập, Phi-líp-pin,…).

• Mỗi mảng kiến tạo thường gồm cả phần lục địa và phần đáy đại dương, riêng mảng Thái Bình Dương chỉ có phần đáy đại dương. Các mảng không đứng yên mà dịch chuyển trên lớp quánh dẻo của manti, có thể xô vào nhau hoặc tách xa nhau.

• Theo thuyết kiến tạo mảng, nguyên nhân của các hiện tượng kiến tạo (nếp uốn, đứt gãy,…), động đất, núi lửa là do hoạt động chuyển dịch của các mảng kiến tạo.

• Hai mảng lục địa xô vào nhau: bị dồn ép, uốn nếp, có sự hút chìm của vỏ lục địa dưới vỏ lục địa → hình thành các dãy núi lục địa cao, đồ sộ (VD:dãy Hi-ma-lay-a do mảng Ấn Độ – Ô-xtrây-li-a xô vào mảng Âu – Á).

• Mảng đại dương xô húc với mảng lục địa: vỏ đại dương bị hút chìm dưới vỏ lục địa → tạo vực biển sâu và dãy núi cao lục địa (VD: vực biển Pê-ru – Chi-lê và dãy An-đét, do mảng Na-xca húc với mảng Nam Mỹ).

• Hai mảng kiến tạo tách xa nhau: tạo vết nứt lớn, macma trào lên thành các dãy núi ngầm dọc vết nứt, kèm động đất hoặc núi lửa (VD: sống núi ngầm giữa Đại Tây Dương).

• Vùng tiếp xúc giữa các mảng kiến tạo là nơi không ổn định, thường có hoạt động kiến tạo, động đất và núi lửa.