Mục lục

I. KHÁI NIỆM

Sinh quyển là bộ phận cấu tạo nên lớp vỏ Trái Đất, nơi có sự sống tồn tại. Giới hạn: ranh giới trên tiếp xúc với lớp ô-dôn của khí quyển; ranh giới dưới xuống tận đáy các hố đại dương và dừng ở đáy lớp vỏ phong hoá trên đất liền.
Sinh quyển bao gồm: phần thấp của khí quyển (tầng đối lưu), toàn bộ thuỷ quyển và phần trên của thạch quyển.

II. ĐẶC ĐIỂM CỦA SINH QUYỂN

Khối lượng sinh quyển nhỏ hơn nhiều so với khối lượng vật chất của các quyển còn lại trong vỏ Trái Đất.
Sinh quyển có khả năng tích luỹ năng lượng: nhờ quang hợp, cây xanh tạo vật chất hữu cơ từ vật chất vô cơ, sau đó năng lượng được chuyển cho các cơ thể khác qua chuỗi dinh dưỡng.
Sinh quyển có mối quan hệ mật thiết, tác động qua lại với các quyển khác: tác động tới thành phần khí của khí quyển, tham gia vòng tuần hoàn nước, và là một trong những nhân tố quan trọng hình thành đất.

Nhân tố	Vai trò
Khí hậu	Nhiệt độ tác động đến sinh trưởng, phát triển (nảy mầm, ra hoa, sinh sản,…) và quy định vùng phân bố sinh vật; Ánh sáng mặt trời là nguồn năng lượng chính, tác động tới quang hợp và khả năng định hướng, sinh sản của động vật.
Nước	Nguyên liệu cho quang hợp, phương tiện vận chuyển và trao đổi chất; nơi nguồn nước dồi dào sinh vật phát triển mạnh, nơi hoang mạc khô hạn sinh vật rất ít.
Đất	Cấu trúc, độ pH, độ phì của đất ảnh hưởng đến sự phát triển, phân bố thực vật, qua đó tác động đến phân bố động vật.
Địa hình	Độ cao làm thay đổi nhiệt, ẩm và dinh dưỡng → hình thành các vành đai thực vật theo độ cao (tương tự thay đổi theo vĩ độ); độ dốc và hướng sườn tác động đến nhiệt, ánh sáng, độ ẩm mà thực vật nhận được.
Sinh vật	Nguồn thức ăn là nhân tố quan trọng nhất tác động đến phân bố động vật; nơi thức ăn phong phú tập trung nhiều loài, tạo tính đa dạng sinh học.
Con người	Tác động tích cực (mở rộng phạm vi phân bố cây trồng, vật nuôi; lai tạo giống mới) và tiêu cực (phá rừng, thu hẹp diện tích rừng tự nhiên) đến sự phân bố sinh vật.

Đất là lớp vật chất mỏng trên bề mặt lục địa, hình thành do phong hoá đá, đặc trưng bởi độ phì; hình thành từ các nhân tố: đá mẹ, khí hậu, địa hình, sinh vật, thời gian, con người (tác động làm biến đổi đất).
Sinh quyển là quyển chứa sự sống, gồm phần thấp khí quyển, toàn bộ thuỷ quyển và phần trên thạch quyển; có khả năng tích luỹ năng lượng và quan hệ mật thiết với các quyển khác.
Sự phát triển, phân bố sinh vật chịu tác động của khí hậu, nước, đất, địa hình, sinh vật và con người; đất và thảm thực vật phân bố theo quy luật đới (vĩ độ) và theo đai cao.